vaccine

O szczepieniach część I – jak ludzkość borykała się z chorobami zakaźnymi?

Choroby zakaźne, które trapiły ludzkość od najdawniejszych czasów, były jej zmorą, a człowiek szukał, często dość nieskutecznie, sposobu, aby sobie z nimi poradzić. Jedną z takich chorób była ospa prawdziwa, inaczej zwana czarną.

     Wspomnienie o tej chorobie ma być wstępem do historycznych rozważań o szczepieniach. Za ojca wakcynologii uważa się Edwarda Jennera, XVIII-wiecznego angielskiego lekarza. Rozpowszechnił on wariolizację, uważaną za pierwowzór współczesnych szczepionek. Była to metoda znana już za czasów panowania Zachodniej Dynastii Han, a stosowana w Chinach od przełomu I i II wieku przed naszą erą. Wtedy to w wyniku ogromnego wpływ kultury hinduskiej na kształtujące się cesarstwo chińskie doszło do dużego postępu kulturowego, obyczajowego, ale również medycznego. Zabieg wariolizacji polegał na przeniesieniu ropy ze zmian skórnych chorego na ospę prawdziwą na nakłutą skórę osoby zdrowej, powodowało to przechorowanie jej w sposób łagodny i dzięki temu uzyskanie odporności. Na tym polega właśnie odporność swoista czynna, w której uodpornienie następuje poprzez przebycie choroby. Inną metodą wariolizacji stosowaną przez Chińczyków było podawanie do jamy nosowej sproszkowanych strupów, którymi pokryte były zmiany skórne, co również po przechorowaniu, zabezpieczało przed ospą prawdziwą. Jednak takie metody, mimo dużej skuteczności, nie były do końca bezpiecznie, kontakt z materiałem zakaźnym mógł zakończyć się pełnoobjawową, ciężką postacią choroby, a ponadto osoba poddawana zabiegowi musiała podlegać kwarantannie, aby nie zakażać innych zdrowych.

     W XV wieku wariolizacja była rozpowszechniona w Chinach, Indiach i Turcji, stamtąd też w XVIII wieku dotarła do Europy. Stało się to za sprawą żony ambasadora Turcji, Lady Mary Wortley Montag, która poprosiła po powrocie do Wielkiej Brytanii o przeprowadzenie zabiegu wariolizacji na jej synie. Wracając jednak do Edwarda Jennera – niewiele później, bo w 1776 roku, słynny brytyjski lekarz opisał i przeprowadził podobny zabieg na ośmioletnim chłopcu James’ie Phipps’ie. Medyk wykorzystał ludowy przekaz, że osoby pracujące przy bydle chorym na ospę krowią, zwaną krowianką, rzadziej chorowały na ospę prawdziwą. Chłopiec, który został poddany eksperymentowi, został najpierw zakażony wirusem ospy krowiej, a po jej łagodnym przechorowaniu, lekarz próbował przenieść na niego wirusa ospy prawdziwej, jednak bezskutecznie. Mimo niezbitego dowodu ówczesne społeczeństwo patrzyło na wyniki pracy Jennera dość sceptycznie. Postanowił on, więc powtórzyć je na pięciorgu innych dzieci i tym razem z ogromnym sukcesem.

    Tak doszło do ogromnego przełomu w medycynie, a samo odkrycie Jennera zostało uznane w Europie i Stanach Zjednoczonych. Do całkowitego wyeradykowania ospy prawdziwej z kuli ziemskiej potrzeba było jeszcze kilkanaście dekad, jednak bez względu na ocenę etyki działania brytyjskiego lekarza, stworzył on podwaliny wakcynologii. Na koniec tego krótkiego historycznego wstępu o szczepieniach trzeba wspomnieć o przyczynie zagłady Inków, Azteków i Indian podczas Wielkich Odkryć Geograficznych na przełomie XV/XVI wieku. Jej przyczyną była po prostu ospa prawdziwa, która została zawleczona do obu Ameryk przez Europejczyków. Szczepienia zmieniają bieg ludzkości, ile mogłyby zmienić gdyby zostały wynalezione wcześniej?

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>